Hiểu rõ EPS là gì và vai trò của nó trong đầu tư cổ phiếu

EPS là gì? Có vai trò như thế nào trong đầu tư chứng khoán? Cùng MSB tìm câu trả lời cho 2 câu hỏi này trong bài viết sau đây để hiểu rõ hơn về chỉ số EPS.

Trong đầu tư chứng khoán, chỉ số EPS là một trong những thước đo quan trọng để nhà đầu tư đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy EPS là gì? Có vai trò như thế nào trong đầu tư cổ phiếu? Trong bài viết dưới đây, MSB sẽ giải đáp chi tiết hai câu hỏi này đồng thời chỉ ra những hạn chế khi chỉ dựa vào EPS. 

1. EPS là gì?

Việc hiểu rõ EPS là gì giúp nhà đầu tư đánh giá được hiệu quả kinh doanh cùng khả năng sinh lời một cách nhanh chóng, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn:

1.1. Khái niệm cơ bản về EPS

EPS (Earnings Per Share) hay lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu là một chỉ số tài chính thể hiện phần lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra trên mỗi cổ phiếu đang lưu hành. Các nhà đầu tư sẽ biết được số tiền lợi nhuận mà công ty kiếm được cho mỗi cổ phần mà họ sở hữu. EPS là thước đo trực tiếp đánh giá khả năng sinh lời của công ty, các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. EPS càng cao thì hiệu quả kinh doanh của công ty được đánh giá tốt hơn. 

EPS là thước đo trực tiếp đánh giá khả năng sinh lời của công ty

1.2. Công thức tính EPS

Cách tính chỉ số EPS được áp dụng theo công thức sau:

EPS = (Lợi nhuận ròng sau thuế – Cổ tức cổ phiếu ưu đãi)/Tổng số cổ phiếu cổ thông đang lưu hành. 

Trong đó:

• Lợi nhuận ròng sau thuế: Lợi nhuận của doanh nghiệp sau khi đã trừ các khoản chi phí như nộp thuế, khấu hao tài sản, các khoản phí liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. 
• Cổ tức cổ phiếu ưu đãi: Phần lợi nhuận mà các đầu tư thu được từ các cổ phiếu ưu đãi, mức lợi nhuận được niêm yết theo tỷ lệ cố định trên mệnh giá cổ phiếu.
• Tổng số cổ phiếu phổ thông đang lưu hành: Rất khó để tính được số cổ phiếu đang lưu hành trong kỳ vì thường xuyên biến động theo thời gian. Để việc tính toán trở nên đơn giản hơn, người ta sẽ sử dụng số cổ phiếu đang lưu hành vào thời điểm cuối kỳ. 

1.3. Các loại EPS phổ biến

EPS được phân chia thành 2 loại phổ biến sau đây:

• EPS cơ bản (Basic EPS): Là lợi nhuận được tính trên mỗi cổ phiếu thường. Công thức tính EPS cơ bản tương tự với cách tính EPS thông thường được đề cập ở trên.
• EPS pha loãng (Diluted EPS): EPS pha loãng được đánh giá là đưa ra tính chính xác cao hơn vì khả năng đo lường, phản ánh sự thay đổi lượng cổ phiếu qua những sự kiện, biến cố. 

Công thức tính EPS pha loãng:

EPS pha loãng = (Lợi nhuận ròng – Cổ tức cổ phiếu ưu đãi)/(Lượng cổ phiếu đang lưu hành + Lượng cổ phiếu sẽ được chuyển đổi)

EPS được phân chia thành 2 loại phổ biến

2. Ý nghĩa của EPS trong đầu tư

EPS là gì? EPS là một trong những chỉ số quan trọng nhất trong việc đánh giá giá trị của một công ty lẫn cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Một số lý do sau đây chứng minh tầm quan trọng của EPS trong đầu tư: 

2.1. Đánh giá lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu

EPS là thước đo đánh giá khả năng sinh lời của một cổ phiếu. Chỉ số này giúp nhà đầu tư biết được nếu sở hữu một cổ phiếu thì sẽ nhận được bao nhiêu lợi nhuận của công ty đó. EPS cao đồng nghĩa với lợi nhuận tốt, là dấu hiệu tích cực cho các nhà đầu từ rằng công ty đang hoạt động hiệu quả, có khả năng tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai. 

EPS cao đồng nghĩa với lợi nhuận tốt

2.2. So sánh hiệu quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp

Việc so sánh EPS giữa các công ty trong cùng một lĩnh vực giúp nhà đầu tư đánh giá khái quát hiệu suất quản lý, khả năng tạo ra lợi nhuận của từng doanh nghiệp. EPS càng cao càng cho thấy doanh nghiệp đó có giá trị, tiềm năng phát triển tốt hơn so với các đối thủ cạnh tranh khác. 

3. EPS cao và EPS thấp nói lên điều gì?

Chỉ số EPS như thế nào là tốt? EPS cao hay thấp phản ánh trực tiếp khả năng hoạt động cùng tiềm lực tài chính của công ty, từ đó ảnh hưởng lớn đến quyết định mua bán cổ phiếu của nhà đầu tư: 

3.1. EPS cao có nghĩa gì cho nhà đầu tư

EPS cao được xem là một tín hiệu tích cực, là minh chứng công ty có hiệu quả sinh lời tốt, tạo ra nguồn lợi nhuận cho cổ đông, đi kèm là sự tăng trưởng bền vững. Các công ty có EPS tăng trưởng ổn định sẽ thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư dài hạn, được định giá cao trên thị trường chứng khoán. 

EPS cao được xem là một tín hiệu tích cực

3.2. EPS thấp cảnh báo điều gì

Ngược lại, EPS thấp hoặc giảm dần có thể cảnh báo về những khó khăn tài chính, hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, triển vọng tăng trưởng bị hạn chế của công ty. EPS thấp cũng có thể khiến giá cổ phiếu khó tăng, nhà đầu tư sẽ thận trọng hơn khi quyết định giải ngân hoặc nắm giữ cổ phiếu đó. 

4. Hạn chế khi chỉ dựa vào EPS

Tuy EPS là công cụ quan trọng nhưng chỉ dựa vào EPS để đánh giá doanh nghiệp chưa đủ vì một số hạn chế sau đây: 

4.1. Không phản ánh đầy đủ tình hình tài chính

EPS chỉ tập trung vào lợi nhuận của mỗi cổ phiếu mà không phản ánh toàn diện về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Các yếu tố quan trọng như nợ vay, dòng tiền, hiệu quả hoạt động tổng thể không được phản ánh. Chỉ số EPS dễ bị thay đổi khi doanh nghiệp bán tài sản, tăng giá trị hàng tồn kho, tăng các khoản thu (lợi nhuận tạm thời tăng nhưng không bền vững).

EPS chỉ tập trung vào lợi nhuận của mỗi cổ phiếu

4.2. Có thể bị thao túng bởi các biện pháp kế toán

Một số doanh nghiệp có thể sử dụng các thủ thuật kế toán để điều chỉnh lợi nhuận. Ví dụ như thay đổi chính sách khấu hao, ghi nhận doanh thu sớm. Điều này khiến EPS bị ảnh hưởng, không còn phản ánh đúng thực chất tình hình kinh doanh. Vì thế, các nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào EPS mà cần phân tích thêm các báo cáo tài chính khác. 

5. Kết hợp EPS với các chỉ số khác để ra quyết định đầu tư

Để đánh giá tốt nhất, EPS cần được xem xét các chỉ số tài chính khác như P/E, ROE cùng tỷ lệ tăng trưởng doanh nghiệp nhằm đưa ra quyết định đúng đắn trong đầu tư: 

5.1. EPS và P/E

P/E (Price to Earning ratio) là tỷ số giữa giá thị trường của một cổ phiếu và lợi nhuận mà cổ phiếu đó tạo ra trong một năm. PE là chỉ số phân tích quan trọng trong quyết định đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư.

EPS đóng vai trò là mẫu số trong công thức tính P/E:

P/E = Giá cổ phiếu (P)/EPS

Như vậy, P/E phản ánh mức độ sẵn sàng chi trả của nhà đầu tư để mua một đơn vị lợi nhuận của công ty. Chỉ số sẽ đánh giá cổ phiếu đang được định giá cao hay thấp so với lợi nhuận tạo ra:

• P/E cao: Cổ phiếu đang được định giá cao so với thu nhập của doanh nghiệp, điều này xảy ra khi nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai sẽ tăng trưởng mạnh. Nhưng P/E quá cao cũng là dấu hiệu của một cổ phiếu đang thổi phồng giá trị, tiềm ẩn rủi ro khi đầu tư.
• P/E thấp: Cổ phiếu đang bị định giá thấp so với lợi nhuận được tạo ra, đây là cơ hội đầu tư hấp dẫn. Tuy nhiên, P/E thấp cũng phản ánh tình trạng tăng trưởng chậm. 

PE là chỉ số phân tích quan trọng trong quyết định đầu tư chứng khoán của nhà đầu tư

5.2. EPS và ROE

Chỉ số ROE đo lường được hiệu suất lợi nhuận của công ty dựa trên vốn chủ sở hữu. ROE được tính bằng cách chia lợi nhuận trên cổ đông cho vốn chủ sở hữu. Một công ty có thể có EPS cao nhưng ROE thấp nếu công ty tạo ra lợi nhuận tốt nhưng cần một lượng vốn chủ sở hữu lớn để vận hành, nghĩa là sử dụng vốn kém hiệu quả. Ngược lại, ROE cao cùng EPS thấp cho thấy doanh nghiệp ít cổ phiếu lưu hành nhưng khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu rất tốt. 

5.3. EPS và tăng trưởng doanh thu

Tăng trưởng doanh thu là một trong những động lực chính dẫn đến tăng trưởng EPS, nhưng không phải là yếu tố duy nhất. Vì EPS còn phụ thuộc vào lợi nhuận ròng và số lượng cổ phiếu lưu hành. Nếu tăng trưởng doanh thu cao kết hợp với việc quản lý chi phí hiệu quả sẽ tăng lợi nhuận ròng, kéo theo EPS tăng, tạo đà cho sự phát triển bền vững. 

Tăng trưởng doanh thu là một trong những động lực chính dẫn đến tăng trưởng EPS

Bài viết trên đây đã trả lời cho câu hỏi EPS là gì và vai trò trong đầu tư chứng khoán. Việc hiểu rõ EPS sẽ giúp nhà đầu tư định giá đúng cổ phiếu, giảm thiểu rủi ro cũng như tận dụng tốt cơ hội sinh lời trên thị trường chứng khoán. Nếu bạn có thắc mắc nào hãy liên hệ đến MSB thông qua trang web, hotline tổng đài 1900 6083 hoặc điểm giao dịch gần nhất để được hỗ trợ nhé!

Chia sẻ: