Tổ chức tín dụng là gì? Loại hình và quy định pháp lý

Cùng MSB tìm hiểu chi tiết tổ chức tín dụng là gì? Loại hình và các quy định pháp lý có liên quan để có được cái nhìn toàn diện về thị trường tài chính.

Tổ chức tín dụng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính Nhà nước. Bộ phận này giúp huy động, phân phối nguồn vốn cũng như đảm bảo và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế của đất nước. Nhưng không phải ai cũng hiểu hết được về khái niệm tổ chức tín dụng là gì, các loại hình chính cũng như đặc điểm cơ bản. Nếu bạn đang quan tâm đến vấn đề này, vậy đừng bỏ qua thông tin được MSB cung cấp trong bài viết dưới đây!

1. Tổ chức tín dụng là gì? 

Tổ chức tín dụng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế đất nước

Theo Luật các tổ chức tín dụng 2010, tổ chức tín dụng được định nghĩa là doanh nghiệp được nhà nước cấp phép thực hiện một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng.

Trong đó, hoạt động ngân hàng sẽ bao gồm các nghiệp vụ dưới đây:

• Nhận tiền gửi: Đây là hoạt động nhận tiền của các cá nhân hoặc tổ chức dưới các hình thức như tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, gửi tiết kiệm, kỳ phiếu, tín phiếu, phát hành chứng chỉ tiền gửi hoặc các hình thức nhận tiền gửi khác dựa trên nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.
• Cấp tín dụng: Đây là hoạt động thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc: chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng, có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay,…
• Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản: Là hành động cung ứng phương tiện thanh toán, thực hiện dịch vụ thanh toán séc, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng hoặc các dịch vụ thanh toán khác qua tài khoản cho khách hàng.

2. Các hình thức tổ chức của tổ chức tín dụng

Hiện nay, các loại hình tổ chức tín dụng rất đa dạng. Mỗi loại hình lại có những đặc điểm riêng biệt. Cụ thể như:

2.1. Ngân hàng  

Ngân hàng được phép thực hiện tất cả các nghiệp vụ ngân hàng theo quy định

Ngân hàng là tổ chức tín dụng được cấp phép hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam bởi Ngân hàng Nhà nước để thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng.

Dựa theo tính chất và mục tiêu hoạt động thì ngân hàng được chia thành các loại hình chính như:

• Ngân hàng chính sách: Đây là ngân hàng được thành lập bởi Chính phủ, nhiệm vụ chính là thực hiện các nhiệm vụ, chính sách liên quan đến kinh tế-xã hội của đất nước như xóa đói giảm nghèo, phát triển đất nước, không vì mục tiêu lợi nhuận.
• Ngân hàng thương mại: Đây là ngân hàng được thành lập dựa trên giấy phép của Ngân hàng Nhà nước. Ngân hàng thương mại hoạt động với mục đích chính là cung cấp đầy đủ dịch vụ ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác, từ đó tạo ra lợi nhuận và góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.
• Ngân hàng hợp tác xã:  Căn cứ theo khoản 22 Điều 4  Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định như sau: “ 22. Ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả quỹ tín dụng nhân dân, do các quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân khác góp vốn thành lập nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống quỹ tín dụng nhân dân.”

2.2. Tổ chức tín dụng phi ngân hàng 

Tổ chức tín dụng phi ngân hàng chỉ được thực hiện một số hoạt động ngân hàng

Trong khoản 4 Điều 4 Luật tổ chức tín dụng 2010 có giải thích chi tiết khái niệm tổ chức tín dụng phi ngân hàng như sau:

“4. Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của cá nhân và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng. Tổ chức tín dụng phi ngân hàng bao gồm công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng khác.”

Hiểu đơn giản, tổ chức tín dụng phi ngân hàng là một loại hình tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành nhằm thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng.Tổ chức tín dụng phi ngân hàng ra đời sau ngân hàng và không được coi là ngân hàng. 

Nghiệp vụ và mục đích hoạt động chính sẽ do loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng quy định. Cụ thể như:

• Công ty tài chính: Nhiệm vụ của công ty tài chính là giúp cho người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận được với nguồn vốn một cách dễ dàng để phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Công ty tài chính được cấp phép hoạt động các nghiệp vụ như cung ứng tín dụng tiêu dùng, huy động vốn, cung cấp dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ…
• Công ty cho thuê tài chính: Nhiệm vụ của loại hình tổ chức phi tín dụng ngân hàng này là cung cấp dịch vụ cho thuê tài sản theo nhu cầu của cá nhân hoặc doanh nghiệp như máy móc, thiết bị, phương tiện đi lại, bất động sản,…

2.3. Tổ chức tài chính vi mô  

Hợp tác bền vững để mở rộng cơ hội tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ.

Khái niệm tổ chức tài chính vi mô được giải thích chi tiết trong khoản 5 Điều 4 Luật tổ chức tín dụng 2010 như sau:

“5. Tổ chức tài chính vi mô là loại hình tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp và doanh nghiệp siêu nhỏ.”

Như vậy có thể hiểu, tổ chức tài chính vi mô là một loại tổ chức tài chính được thành lập nhằm cung cấp dịch vụ tài chính cho cá nhân có thu nhập thấp, không có tài sản đảm bảo, khó tiếp cận được với các nguồn tài chính quen thuộc hoặc các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phạm vi hoạt động của loại hình tổ chức tài chính này thường ở nông thôn.

Nhiệm vụ của tổ chức tài chính vi mô là giúp cho người dân tiếp cận được với nguồn vốn, thoát nghèo, vươn lên làm kinh tế để xây dựng nền tảng vững chắc cho nền kinh tế địa phương.

Đặc điểm của tổ chức tài chính vi mô:

• Phương thức tín dụng của tổ chức tài chính vi mô khá linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng đối tượng người vay. 
• Không yêu cầu phải có tài sản đảm bảo.
• Lãi suất thấp hơn so với ngân hàng.

2.4. Quỹ tín dụng nhân dân 

Quỹ tín dụng nhân dân hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, tự nguyện

>

Khái niệm quỹ tín dụng nhân dân được giải thích chi tiết trong khoản 6 Điều 4 Luật tổ chức tín dụng 2010 như sau:

“6. Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tín dụng do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức hợp tác xã để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này và Luật hợp tác xã nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống.”

Theo đó, quỹ tín dụng nhân dân là một loại hình tổ chức tài chính được thành lập và hoạt động theo mô hình quỹ tín dụng cộng đồng, thực hiện hoạt động cho vay vốn tại cấp độ cộng đồng để giúp các hộ gia đình, cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được với nguồn vốn.

Mục tiêu của quỹ tín dụng nhân dân là cho vay vốn để tạo công ăn việc làm, phát triển sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương và cải thiện đời sống cộng đồng, đẩy nhanh tốc độ xóa đói giảm nghèo.

Đặc điểm của quỹ tín dụng nhân dân:

• Được tổ chức và điều hành bởi chính quyền của địa phương hoặc các tổ chức tài chính có liên quan.
• Thường phát triển ở những vùng nông thôn còn nhiều khó khăn về kinh tế, khó tiếp cận với các ngân hàng truyền thống.
• Quỹ tín dụng nhân dân được tổ chức và thành lập theo hình thức hợp tác xã.

Các hoạt động chính của quỹ tín dụng nhân dân theo quy định trong Điều 126, Luật các tổ chức tín dụng 2024 bao gồm nhận tiền gửi bằng VNĐ, cho vay bằng VNĐ, cung ứng các dịch vụ chuyển tiền, thực hiện thu hộ, chi hộ, và các hoạt động kinh doanh khác.

Sự đa dạng của các loại hình tổ chức tín dụng đã mở ra nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn cho các cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp. Tất cả đều hướng đến một mục tiêu chung là duy trì sự ổn định tài chính, tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

3. Sự khác biệt giữa tổ chức tín dụng phi ngân hàng và ngân hàng là gì? 

Trong hệ thống tài chính của Việt Nam, tổ chức tín dụng phi ngân hàng và ngân hàng đều đóng vai trò rất quan trọng. Nhưng giữa chúng lại có những sự khác biệt cơ bản. Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp bạn đọc có được những hình dung chân thực hơn về hai hình thức này:

Có thể khẳng định rằng, các tổ chức tín dụng đóng vai trò rất quan trọng trong hệ thống tài chính của quốc gia, hỗ trợ thúc đẩy kinh tế đất nước, nâng cao đời sống cho nhân dân. Hy vọng rằng những thông tin được MSB tổng hợp và chia sẻ trong bài viết trên đây đã giúp bạn đọc có được những hình dung cơ bản về tổ chức tín dụng là gì? Vai trò của từng loại hình trong đời sống kinh tế-xã hội của đất nước. Nếu bạn đang quan tâm và cần tư vấn thêm về các giải pháp tài chính tại ngân hàng MSB hãy liên hệ qua hotline 1900 6083 để được giải đáp kịp thời!

Chia sẻ: